Trong hệ thống máy CNC, trục chính (Spindle) là bộ phận quan trọng nhất, quyết định trực tiếp đến độ chính xác gia công, năng suất và tuổi thọ máy. Tuy nhiên, do phải hoạt động với tốc độ cao, tải trọng lớn và liên tục, trục chính rất dễ bị hao mòn hoặc hư hỏng nếu không được bảo trì, vận hành đúng quy trình.
Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp những lỗi thường gặp nhất ở trục chính máy CNC, nguyên nhân gây ra và cách khắc phục hiệu quả nhằm giúp doanh nghiệp hạn chế tối đa thời gian ngừng máy, giảm chi phí sửa chữa và duy trì hiệu suất ổn định.
1. Trục chính rung lắc, phát tiếng ồn bất thường
Đây là lỗi phổ biến nhất mà hầu như bất kỳ người vận hành CNC nào cũng từng gặp. Dấu hiệu dễ nhận biết là máy phát tiếng kêu lạ, dao cắt để lại vết gợn sóng trên bề mặt sản phẩm, hoặc độ chính xác gia công giảm rõ rệt.
Nguyên nhân thường gặp:
- Vòng bi trục chính bị mòn hoặc hỏng.
- Mất cân bằng động trục chính hoặc cụm dao.
- Lắp dao không đúng tâm, hoặc kẹp dao quá chặt/quá lỏng.
- Dầu bôi trơn không đủ, hoặc hệ thống bôi trơn bị tắc.
Cách khắc phục:
- Kiểm tra tình trạng vòng bi, thay mới nếu xuất hiện dấu hiệu rơ, khô dầu.
- Cân chỉnh lại trục chính, vệ sinh sạch cụm kẹp dao.
- Kiểm tra hệ thống dầu mỡ bôi trơn và thay dầu định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
2. Trục chính quá nhiệt, nóng bất thường
Nhiệt độ cao là “kẻ thù” số một của trục chính CNC. Khi nhiệt độ vượt quá giới hạn cho phép, vòng bi, trục, cuộn dây động cơ đều có thể bị biến dạng hoặc cháy.
Nguyên nhân chủ yếu:
- Hệ thống làm mát trục chính bị tắc, không đủ lưu lượng.
- Cảm biến nhiệt độ hỏng hoặc tín hiệu sai lệch.
- Tốc độ trục chính cài đặt quá cao so với tải cắt thực tế.
- Môi trường làm việc có nhiệt độ cao, bụi bẩn nhiều.
Giải pháp khắc phục:
- Làm sạch hệ thống làm mát, thay dầu hoặc dung dịch làm mát mới.
- Kiểm tra cảm biến nhiệt, bo điều khiển nhiệt độ.
- Điều chỉnh tốc độ quay phù hợp với loại dao và vật liệu gia công.
- Định kỳ đo nhiệt độ vận hành trục chính để phát hiện sớm nguy cơ quá nhiệt.
3. Trục chính không quay, quay giật cục hoặc tốc độ không ổn định
Lỗi này liên quan trực tiếp đến hệ thống điều khiển và truyền động trục chính, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng gia công.
Nguyên nhân:
- Hỏng động cơ trục chính (Spindle motor) hoặc servo driver.
- Encoder mất tín hiệu, sai lệch xung hoặc bị bẩn.
- Bo mạch điều khiển trục chính (Spindle Board) lỗi phần cứng.
- Nguồn điện cấp không ổn định hoặc tụ lọc yếu.
Cách xử lý:
- Kiểm tra nguồn điện, driver, encoder, tín hiệu điều khiển.
- Nếu cần thiết, liên hệ đơn vị sửa chữa chuyên nghiệp để kiểm tra bằng thiết bị đo chuyên dụng.
- Không nên tự tháo rời trục chính khi chưa có kinh nghiệm, tránh làm hỏng vòng bi hoặc mất cân bằng động.
4. Một số hư hỏng khác thường gặp
Ngoài các lỗi chính trên, trục chính còn có thể gặp các vấn đề sau:
- Rò rỉ dầu, nước từ đầu trục.
- Kẹt trục, không thể thay dao tự động.
- Tiếng hú hoặc rít nhẹ khi bắt đầu chạy máy – dấu hiệu vòng bi bắt đầu xuống cấp.
Tất cả đều cần được kiểm tra sớm để tránh dẫn đến hỏng toàn bộ cụm trục, gây thiệt hại lớn.
5. Giải pháp phòng ngừa và bảo dưỡng trục chính CNC hiệu quả
- Thực hiện bảo dưỡng định kỳ 3–6 tháng/lần tùy theo cường độ hoạt động.
- Sử dụng dầu bôi trơn, dung dịch làm mát chính hãng và đúng chủng loại.
- Vệ sinh khu vực làm việc, tránh bụi bẩn hoặc phoi cắt bám vào vùng trục.
- Đo độ rung, nhiệt độ trục định kỳ bằng thiết bị chuyên dụng để phát hiện sớm hư hỏng.
Dịch vụ sửa chữa – phục hồi trục chính CNC chuyên nghiệp
Nếu máy CNC của bạn đang gặp các lỗi như rung, nóng, kẹt hoặc mất tín hiệu trục chính, hãy ngừng vận hành ngay và liên hệ đơn vị kỹ thuật chuyên sửa chữa CNC để được kiểm tra.
Các kỹ thuật viên có kinh nghiệm sẽ:
- Kiểm tra, đo rung và độ đảo trục.
- Phân tích nguyên nhân hư hỏng.
- Thay vòng bi, phục hồi cân bằng động.
- Kiểm tra driver, encoder, và test tín hiệu điều khiển.
Việc khắc phục đúng kỹ thuật không chỉ giúp máy hoạt động ổn định trở lại mà còn kéo dài tuổi thọ trục chính và nâng cao chất lượng gia công.
